Դաուր Նաճղեբիա, Թարգմանություն

Ջրհորը

Պատերազմից հետո Բագրատը որոշեց նոր ջրհոր փորել՝ հրետանու արկի պայթյունից փլվածի փոխարեն։ Իհարկե, հինը վերականգնելն ավելի հեշտ էր, մանավանդ ջուրը քաղցրահամ էր, բայց պատահածից հետո հոգին չէր քաշում, կարծես թնդանոթի արկը ջրհորն սպանած լիներ։ Եվ նա սկսեց փորել մի ուրիշ տեղ։ Եվ հետո, ո՞վ գիտի, գուցե այնտեղ ջուրն ավելի համով լինի։

– Խելքդ լրիվ թռցրել ես։ Մեկ վրադ նայիր, ա՛յ դժբախտ, այս տարիքիդ ջրհո՞ր է քեզ պետք,– քթի տակ փնթփնթում էր կինը՝ Գուլիզան։

– Ամեն մարդ իր գործն ունի, մեր դարդն ո՞վ է քաշելու,– զուսպ, առանց հակաճառելու պատասխանում էր Բագրատը:

– Հարևանի ջրհորից կօգտվենք, մի դույլն ամբողջ օրը կհերիքի: Իսկ այդ դույլը բերելու ուժ մենք դեռ ունենք: Ալյասի ընկերներն էլ, Աստված նրանց առողջություն տա, երկաթե մեծ տակառ են դրել մեր բակում ու մինչև եզրերը լցրել ջրով, առժամանակ լիուլի կբավարարի մեր պահանջները: Այնպես որ, հանգստացիր, քեզ հիմա պե՞տք է դա:

Կինն իրավացի էր. նման գործի համար նա շատ է ծեր, լսողն անպայման կծիծաղի: Հեշտ բա՞ն է բազմիցս հատակ իջնելն ու բարձրանալը – հոդերը ճռռում են չոր սայլի նման, ոսկորները՝ նվվում: Ջրին էլ շուտ չես հասնի, այս տեղերում սովորաբար այդպես էլ լինում է, շատ խորը պիտի փորես: Լավ, ասենք երկու-երեք սանդուղք կհարմարեցնի հատակին հասնելու համար, իսկ եթե ներքևում օդը չհերիքի՞: Ամեն ինչ կկորչի: Ստիպված պիտի դուրս գաս և խաչ քաշես սկսածդ գործի վրա: Ամո՛թ ու խայտառակությո՛ւն: Օգնող է պետք փորվածը վերև բարձրացնելու համար: Գուլիզան բացառվեց իսկույն. նա առանց ձեռնափայտի երկու քայլ չի անում, ձեռքերն էլ արդեն չունեն այն նախկին ճարպկությունը, երբ օրական հարյուր կիլոգրամ թեյ էր հավաքում: Մնում է Ուամախը, բայց ինչ օգուտ իր՝ Բագրատի նման մի այլ ավերակից: Ու մեկ էլ՝ որդու զոհվելուց հետո Ուամախը գինուն է հոգին տվել, պատահում է՝ օրերով չի «չորանում»: Լիքը դույլն, իհարկե, նա հազիվ թե բարձրացնի։ Բայց կիսով չափ լցվածն էլ մինչև հաղթահարի ու թափի, այն էլ մի րոպե չլռելով – ծերունին բավականին զրուցասեր էր – ինչպես ասում են, դոդոշի ատամները կաճեն: Է՜, թող այդպես էլ լինի, ո՞ւր են շտապում, երկուսն էլ ժամանակ շատ ունեն:

Կասկածանքը հաճախ թևաթափում էր Բագրատին և նա, ինչո՞ւ թաքցնենք, մտածում էր իր ձեռնարկից հրաժարվելու մասին: Ափսոս էր հինը, լա՜վ ջրհոր էր, պի՛նդ, մինչև հատակը շարված էր քիփուկ քարերով։ Ինքն էր հարմարեցրել՝ տաշել ու շարել՝ մի չոր ու տոթ ամառ, երբ կիզիչ արևը դատարկել էր հորը, ինչպես խմողն է դատարկում գինով լեփ-լեցուն կոտոշը՝ հատակին կաթիլ իսկ չթողնելով: Բայց խավարեց ջրհորն ու ամլացավ՝ նման բանը երբեք չես մոռանա: Եվ հատկապես նրա՞ մեջ պիտի ընկներ անիծված արկը:

Ճիշտ է ասում Գուլիզան, պետք է խնդրել Ալյասի ընկերներին։ Նրանք երկու օրում կփորեն, և իրենք ջուր կունենան:

Բայց ոչ… Նա ի՛նքը պիտի փորի ջրհորը: Իր նո՛ր ջրհորը: Ի՛նքը:

– Եկեք, մի կտոր բան կերեք,– կանչում է Գուլիզան:

Ուամախն իսկույն հաղորդում է անցքն ի վար.

– Դուրս արի, մամալիգան սառչում է:

«Դու էլ ժամանակ գտար»,– սրտանց նախատելով կնոջը՝ Բագրատը սանդուղքով բարձրանում էր դեպի լույս ու տապ, ներքևում թողնելով աղջամուղջային զովասուն խորությունը:

Ձեռքերը լվացած՝ Ուամախն արդեն անհամբերությամբ նրան է սպասում սանդղամուտքում: Դեռ սեղանի մոտ չնստած՝ նա հասցնում է մի երկու բաժակ գինի դատարկել՝ հանուն պատշաճության քթի տակ փնթփնթալով մի քանի հերթապահ բառ, իսկ հետո սկսում է անշտապ ուտել թեթևահարբի լարվածությամբ՝ մամալիգայի պատառը թաթախելով ակութի՝ լոբու ճաշի մեջ:

– Ո՞վ է քո ետևից ընկել, ա՛յ Ուամա՛խ, հանդարտվի՛ր:

– Հե՜շտ է ասելը, հանգստացի՜ր: Իհարկե, այնտեղ, ներքևում, դու չես քրտնում, իսկ ես այստեղ տապակվո՜ւմ եմ արևի տակ, կոկորդս չորանում է, տանջում է ծարավը:

Ցերեկից հետո աշխատանքը դանդաղում էր, Ուամախը թմրում էր խմածից, և մինչև Բագրատը չկանչեր նրան, չէր էլ հետաքրքրվի՝ դույլը լցրե՞լ է, թե՞ ոչ, և բարձրացնելու ժամանակը չէ՞ արդյոք: Երևի նստում էր բալենու ստվերում և իր համար դի՜նջ-դի՜նջ դանթում:

Կկանչի նրան Բագրատը և ամեն անգամ ի պատասխան քնատ փնթփնթոց կլսի. «Խա՜յ-խա՜յ, ի՞նչ է պատահել»: Իսկ գուցե ձևացնո՞ւմ է, չհասկանալո՞ւ տալիս: Ուամախը դժվարությամբ էր բարձրացնում դույլն ու դատարկում: Իսկ հետո, չափազանց թուլացնելով պարանը, համարյա թե գցում էր ջրհորի մեջ այնպես, որ Բագրատն ստիպված ճարպկորեն խուսափում էր իր վրա սլացող դույլից: Մի խոսքով, Ուամախն աշխատում էր, բայց մի տեսակ թևաթափ ու անտրամադիր: Դա, վերջիվերջո, ձանձրացնում էր Բագրատին, և նա դուրս էր գալիս ջրհորից:

– Այսօր բավական է, Ուամա՛խ, գնա՛ տուն, հանգստացի՛ր:

Ուամախն իսկույն վեր էր ցատկում, վազում էր ջրհորի մոտ ու նայում ներքև.

– Գիտե՞ս, մենք այսօր լավ աշխատեցինք, վաղը հաստատ կվերջացնենք:

Իսկ մինչև երեկո դեռ շատ ժամանակ էր մնում, կարելի էր բավականին գործ անել, բայց…

«Որ այսպե՜ս, այսքա՜ն ցավ ու տառապանք միանգամից, մեկի վրա…»:

Բագրատը երբեմն ուզում էր ողբալ իր բախտը, բայց ինչ-որ բան միշտ էլ կաշկանդում էր նրան: Նա հիշում էր զավակ կորցրած հայրերին, և նրա սիրտը հանդարտվում էր, անդադրում ցավն էլ կարծես թե մեղմանում էր, ոնց որ թե մեկը կիսելիս լիներ նրա վիշտը: «Չես էլ հաշվի, թե որքան հայրերի ու մայրերի ծերություն է դառնացրել անիծված պատերազմը, հո մենակ ե՞ս չեմ… Դե, ի՜նչ արած, մնում է, որ շարունակեմ ապրել այս ցավով, մինչև վերջ…»:

Բայց երբ Բագրատը հիշում էր Ուամախին, ամեն ինչ ինքնախաբություն ու սփոփանքի փնտրտուք էր թվում. այդպես խեղդվողը ծղոտին է ձեռք գցում: Զավակ կորցրած ծնողների մասին Բագրատը լսել էր, ոմանց էլ երբեմն հանդիպում էր: Իսկ իր մերձավոր հարևան Ուամախին տեսնում էր ամեն օր: Մերձավորը՝ մերձավոր, բայց Ուամախը չդարձավ բարեկամ։ Բագրատն էլ ամբողջ կյանքում չսիրեց նրան: Ավելի ճիշտ՝ արհամարհում էր, բանի տեղ չէր դնում: Ոչ, Ուամախը անախորժություն չէր պատճառել նրան, ոչ էլ սև կատու էր անցել նրանց միջև: Պարզապես ավելի անխոհեմ մարդ, քան Ուամախն էր, դժվար թե գտնվեր: Բոլորովին անպետք ու դատարկ: (Նրա խելացի ու աշխատասեր կինը ամբողջ տան հոգսն էր քաշում։) Ընտանիքի ու տնտեսության մասին Ուամախը չէր էլ մտածում, առավոտից մինչև ուշ գիշեր թափառում էր գյուղում կոկորդը թրջելու հույսով․ կարգին խմող էլ լիներ, մի երկու բաժակ գինուց կամ մի ըմպանակ թունդ ինքնաթորից իսկույն թուլանում էր: Եվ այդ ժամանակ նա թեև շատ էր խեղճանում՝ հազիվ  կանգնելով ոտքերի վրա, բայց բռունցքներով վրա էր տալիս՝ ում էլ պատահեր: Մի խոսքով, կռվարար էր ու աղմկարար՝ ինչպես կարճուկներից շատերը: Բագրատի հետ հաճախ էր ընդհարվում, հատկապես ջահելության ժամանակ: Ուամախը չեղած, մտացածին հին վիրավորանքներ էր հիշում՝ մեղադրելով Բագրատին: Բայց ժամանակի ընթացքում երկուսն էլ հետզհետե հանգստացան՝ կորցնելով նախկին թափն ու եռանդը: Բագրատը միշտ էլ ներում էր Ուամախին՝ միայն և միայն նրա կնոջ խաթեր: (Աստված խղճաց նրան, պատերազմից մի տարի առաջ մահացավ, չտեսավ որդու մահը։) Հարևանդ է, ուզես-չուզես՝ պիտի համբերես: Հո չե՞ս հավասարվի նրան, կասեն՝ դա հարիր չէ արժանապատիվ Բագրատին: Այդպես էլ ապրում էին նրանք, մինչև երկուսի զավակներն էլ նույն օրը չզոհվեցին միասին:

Բագրատին այնքան էլ դուր չէր գալիս նրանց ընկերությունը: Լաշան՝ Ուամախի որդին, հանգիստ ու խաղաղ տղա էր, ոչ ոքի նեղություն չէր տալիս՝ ո՛չ ծնողներին, ո՛չ հարևաններին,  դպրոցում էլ խելամիտ էր, կենտրոնացել էր ուսման վրա:

Իսկ լիության մեջ մեծացած Ալյասը հպարտ էր, կամակոր ու քմահաճ, ոչ բոլորի հետ էր ընկերություն անում: Եվ ի՞նչ էր գտել նա խեղճ ու թեթևամիտ Ուամախի որդու մեջ:

Լաշան, անսպասելիորեն բոլորի համար, իրեն դրսևորեց որպես համարձակ ու անվախ մարտիկ, նա ոչնչով չէր զիջում Ալյասին՝ մնալով բարի ու մարդասեր: Նա չլքեց Ալյասին, չթողեց մենակ, միասին էլ զոհվեցին: Իրենց տներից ոչ հեռու:

Մի երկու-երեք ժամ աշխատելուց հետո վերևից լսվում էր Ուամախի դժգոհ ձայնը. «Դուրս արի, էլ չեմ կարող: Դու էլ կհանգստանաս»: Բագրատն էլ էր շուտ հոգնում, գնալով դժվարանում էր ներքևում շնչելը, արդեն փորել են յոթ-ութ մետր, շուտով ջուր կբխի: Հոգնատանջ մագլցում է վերև և շունչը տեղը բերում մաքուր օդում: Ներքևում չէր քրտնում, իսկ վերևում իսկույն խխմում էր, փոխում էր բլուզը, որպեսզի չմրսի խոնավ հորն իջնելուց հետո:  

Ուամախը ծխում էր ինքնափաթթուկը՝ նստած կոճղի վրա: Իհարկե, ծխախոտ արդեն վաճառվում էր, բայց գնելու համար չկար փող, պետք էր մեկից փոխ առնել: Ուամախը գիտեր, թե ով պարտքով կտա, բայց ինչո՞ւ պիտի պարտքի տակ ընկներ, եթե կարող էր Բագրատից ձրի վերցնել: Պատերազմի ժամանակ իր համարյա ամբողջ՝ վաճառքի համար արդեն փաթաթված ու կապված թութունը Բագրատը բաժանել էր տղաներին, մի քիչ էլ դեռ մնացել էր, շատ քիչ: Ուամախն իմացել էր դա և կորզում էր ամեն հարմար առիթի դեպքում: «Հապա պահոցդ բաց արա, ինձ դուր է գալիս քո թութունը»: Իսկ ինքը ծննդյան օրից թութուն չէր աճեցրել. համբերություն չուներ տնկելու, թոխրելու, չորացնելու համար:

Բագրատը զգուշանում էր. հորի հատակում շունչը կտրվում էր, իսկ եթե ծխեր՝ ինչպե՞ս կզգար իրեն: Ավելի լավ կլինի, եթե համբերի:

– Մոռացե՞լ ես, որ չես ծխում,– ձեռ էր առնում նրան Ուամախը,– և ո՞ւմ համար ես պահել: Ինքդ չես ծխում, ծախել՝ չես ծախում, իսկ Գուլիզան էլ ծխելու հակում չունի:

– Քեզ համար եմ պահել:

– Էլ մի ասա: Ես քեզ լավ գիտեմ. կվերջացնենք փորելը – վերջ գինուն ու թութունին:

Ծխում էր նրա թութունը, խմում էր նրա գինին, բայց էլի դժգոհ էր:

Ով գիտի՝ ինչ կփչի այս սատանայի խելքին։ Առիթ տուր՝ իսկույն աչքից կչքվի։ Բայց առանց կողմնակի օգնության ոչինչ անել չէր կարող, և այդ պատճառով Բագրատը Ուամախի խայթոցներն ականջի կողքով էր անցկացնում. «Հիմար-հիմար դուրս ես տալիս, ստիպված պիտի համբերեմ, ես քո նավակում եմ այսօր»։

Բագրատը որդու մասին էր մտածում. «Չէ որ իմ արյունն էր նա, և ինձանից ինչ-որ բան ուներ, չէր կարող չունենալ… Իմ մեջ էլ երևի ինչ-որ բան կա նրանից։ Բայց արդյո՞ք հնարավոր բան է դա»։ Այս հարցը տանջում էր նրան, հանգիստ չէր տալիս։

– Ինչո՞ւ չես քնում,– հարևան մահճակալից փնթփնթում էր Գուլիզան։

Նա էլ չէր քնում, բայց ցույց չէր տալիս։ Ուրիշների հետ պատրաստակամությամբ խոսում էր Ալյասի մասին, իսկ իր մոտ՝ բերանը փականի տակ էր պահում. յուրավարի խղճում էր ամուսնուն՝ ցավն իր մեջ անթեղելով։

Իսկ Բագրատը շատ էր ուզում լսել որդու մասին, և ոչ միայն այն պատճառով, որ բոլորն էլ բարի խոսքով էին հիշում նրան,– այդպես թվում էր, թե Ալյասը ողջ է։ Ինքը չէր կարող դա անել, որովհետև  տղամա՛րդ է, հա՛յր,– իսկ կինն էլ գլխի չէր ընկնում, և մնում էր, որ այսպես մեկուսի ու մտովի հաղորդակցվեր Ալյասի հետ։

Հոգում այնքան ցավ էր կուտակվել, որ նույնիսկ հարազատ կնոջ հետ դժվարանում էր կիսվել, էլ ուր մնաց՝ օտարի։ Եվ ինչպե՞ս ասեր, արդյո՞ք կգտներ անհրաժեշտ բառերը, և, ընդհանրապես, կա՞ն նման բառեր։

– Ոսկորներս էլ ցավում են:

– Ասում էի, որ չես կարող: Հազիվ ես ոտքերիդ վրա կանգնում, բայց որոշել ես ջրհոր փորել, թո՜ղ, ի սեր Աստծո:

– Արդեն քիչ է մնացել, այսօր-վաղը կվերջացնենք…

Միայն թե շուտ լուսանար, որ գործի անցնի: Նա պիտի ավարտի սկսած գործը:

Բագրատը կողքի դրեց բահն ու բարձրացրեց գլուխը: Վերևում հետզհետե փոքրացող ջրհորի ձագարափոսն ավարտվում էր երկնակամարի բոլորակով, իսկ այնտեղ – անհավատալի՜ է – փայլփլում էին աստղերը: Նա առաջ էլ էր լսել, որ խոր ջրհորի հատակից կեսօրին էլ, ինչպես գիշերը, կարելի է աստղեր տեսնել, բայց…

– Ուամա՛խ:

– Ի՞նչ է պատահել:

– Նայիր երկնքին:

Ուամախը հանեց բերանից ինքնափաթթուկը և ձեռնափով աչքերն արևից ծածկելով՝  դժկամորեն բարձրացրեց գլուխը:

– Եվ ի՞նչ: Սովորական երկինք է:

– Աստղերը չե՞ս տեսնում:

– Դու հո չե՞ս գժվել, ի՞՜նչ աստղեր: Չգիտեմ, ինչպես է քեզ մոտ՝ ներքևում,  բայց այստեղ դեռ կեսօր է:– Հետո ցածրաձայն ավելացրեց,– և ինչո՞ւ է լռել Գուլիզան, որոշել է մեզ սովամա՞հ անել: Իսկ գուցե մտածում է, թե այսօր պա՞ս ենք պահել:

– Այստեղից երևում են: Եթե չես հավատում, իջի՛ր, համոզվի՛ր:

– Հաստատ ցնդել է,– քթի տակ մլռտաց Ուամախը և արդեն Բագրատին լսելի ձայնով ասաց,– իջնելու-բարձրանալու հարկ չկա: Գիշերը կնայեմ: Նստիր և նայիր ինչքան ուզում ես, դրա համար վճարել պետք չէ:

«Գուցե այնտեղ էլ լույս է, բայց ապրողներիս համար՝ անտեսանելի»,– մի դառնանուշ զգացում էր համակել Բագրատին:

Ինչքան շատ էր նա փորում, այնքան փոքրանում ու մթնում էր երկնքի բոլորակը, իսկ աստղերն ավելանում էին՝ հեռվից փայլատակելով իրենց հավերժական լույսով:

Եվս մի հարված լինգով, և ուժեղ, հուժկու շիթով հորդեց ջուրը: Ասես արձակվեց, ազատվեց նրա՝ երկար ժամանակ բանտարկված հոգին:

Հորի պատերն արդեն կես մետրի չափով խոնավ էին ու զով։

Ջուրը կաթիլ-կաթիլ արդեն դուրս էր ծորում, բայց որ այսքա՜ն շուտ…

Բագրատին թվում էր, թե ներքևում մեծ ստորերկրյա գետ է հոսում:

Փրփրալից ջուրը լցվեց Բագրատի ռետինե սապոգների մեջ, և ոտքերը պարուրվեցին նրա սառնությամբ: Սառը, բայց այնքա՜ն կենդանի…

Այս անգամ հորից դուրս գալն ավելի դժվար էր, թեև բահն ու լինգը Ուամախն էր պարանով բարձրացրել: Եվ ոչ էլ սաստիկ հոգնել էր: Պատճառն այլ էր: Ներքևում անցկացրած օրերի ընթացքում ցավը մի քիչ մեղմացել էր, հոգնածությունը՝ բթացել; գոնե նրան այդպես էր թվում:

Նա ամբողջ ուժով թործում էր քարքարոտ հողը լինգով, և ամեն հարվածի հետ նրան վախն էր վարակում. իսկ եթե ջուրը շատրվանի՞, հենց հիմա ցայտի՞, շռնդալից խլթխլթա՞: Բայց նա թործում էր ու թործում…

Վերևում նրան սպասում էին դատարկությունն ու մենությունը, հետզհետե լցվող հորի հատակում նա թողնում էր այն ամենը, ինչով ապրում էր վերջին օրերին: Սիրտը դեպի մթին խորքերն էր ձգտում, դեպի կենդանի ջուրը…

Մի քանի բաժակ գինի խմեցին:

– Պիտի խոստովանեմ, որ դու քո զավակի իսկական հայրն ես, Բագրատ: Քո արա՜ծը…

– Ես մենակ գլուխ չէի բերի, դո՛ւ սատարեցիր…

– Իմ գործը փոքր էր, դու էիր ամեն օր իջնում ներքև, հողի տակ… Ճիշտը որ ասեմ, ես չէի կարողանա:

– Պետք չէ այդ մասին, մենք երկուսս էլ լավ աշխատեցինք…

Բագրատը ամածուրթայի* բաց դռնակից տեսնում էր բակի խորքում լցված հողաթումբը: Կողքին սևին էր տալիս ջրհորի վիհը՝ դատարկ ու անօգուտ, և հնարավոր չէր պարզել՝ նա կենդանի՞ է, թե՞ մեռած: Իսկ հիմա այն սկսել էր լցվել ջրով, որը հետզհետե բարձրանում էր, ուրեմն, ջրհորը քիչ-քիչ հարություն առնելով՝ կենդանանում էր: Իսկ երբ ջուրը հանդարտվի որոշակի մակարդակի վրա, նրա մեջ կարտացոլվեն այն աստղերը, որոնք երևում էին ջրհորի խորքից, և նորից կհուշեն հողի և երկնքի անբաժանելիության մասին:

Գուլիզան, ինչպես միշտ, համով ճաշ էր պատրաստել: Ե՛վ Բագրատը, և՛ Ուամախը՝ հոգնած ու սոված, ախորժակով ուտում էին:

– Ամեն ինչ լավ, բայց ինչո՞ւ մենք մեկական զավակ ենք ունեցել: Ինչո՞ւ մեր կանայք էլ չեն ծննդաբերել, և ինչո՞ւ էինք մենք խնայում նրանց:

– Աստված այդպես կամեցավ, մենք ի՞նչ կարող էինք անել…

– Աստվա՜ծ, Աստվա՜ծ: Ի՞՜նչ կապ ունի Աստվածը դրա հետ, եթե մենք ինքներս ենք անպետք  եղել:

Նրանք էլի խմեցին: Ուամախն արագ հարբում էր, և այն ամենավատը, որ կար նրա մեջ՝ խռովկանությունը, չարությունը, վայրագությունը, արդեն փոթորկվում էր նրա աչքերում: Բայց Բագրատը նաև այլ բան էր տեսնում նրանց մեջ; այն, ինչը նաև ի՛ր ցավն էր հիշեցնում:

«Մեր ցավը նույնն է»,– զարմանքով խոստովանեց ինքն իրեն: Ուրեմն, իրենք՝ և՛ Բագրատը, և՛ Ուամախը, այնքան էլ չեն տարբերվում իրարից, ամենևին էլ չեն տարբերվում, նրանք հավասար են, իրարապե՜ս…

– Եվ քո ինչի՞ն էր պետք այսքան մեծ տունը,– պատահում էր, Ուամախն առաջ էլ էր նախատելու պես վրա տալիս,– երևի նախանձում էիր:

– Ախր հույս ունեի, որ…

– Ագահությո՛ւնն էր քեզ հալումաշ անում, և ուրիշ ոչինչ: Ամեն ինչն էլ քիչ էր քեզ համար…

Սա արդեն չափազանց էր, Բագրատը չէր կարող ներել նման գռեհկությունն ու լպիրշությունը.

– Մի աղմկիր և լուռ կեր այն, ինչ տվել են քեզ, այդպես ավելի լավ կլինի,– ասաց նա՝ կուլ տալով վիրավորանքն ու փորձելով կատակել:

Բայց Ուամախն արդեն,– ի դեպ, ինչպես նաև առաջ,– ի վիճակի չէր գնահատել կատակը: Նա թողեց ուտելն ու չարությամբ նայեց Բագրատին, հետո բաժակը մոտեցրեց շուրթերին, բայց կեսն էլ չխմած՝ ամբողջ ուժով խփեց սեղանին: Գինին թափվեց ու կարմիրով ներկեց սփռոցը:

– Ո՛չ քո գինին եմ ուզում, ո՛չ էլ քեզ եմ ուզում տեսնել,– վեր թռավ Ուամախն ու նետվեց դեպի դուռը:

– Սատկեիք երկուսդ էլ,– սրտանց ասաց ամածուրթայի պատշգամբն ավլող Գուլիզան:

– Վերադարձի՛ր,– կանչեց Բագրատը բակն հատող հարևանին՝ դուրս գալով ամածուրթայից:

Առանց ետ նայելու՝ Ուամախը գնում էր դեպի  ցանկապատի դռնակը:

– Վերադարձի՛ր, ասում եմ, լսո՞ւմ ես,– համարյա գոռաց Բագրատը՝ հասկացնելով, որ էլ չի կանչի քմահաճին:

«Ամբողջովին ցավին է տրվել խեղճի հոգին,– մտածեց Բագրատը,– ախր շատ էլ չխմեց, բայց հուզվեց…»:

Ուամախը չէր կարող չհասկանալ, որ կարող է զրկվել և՛ գինուց, և՛ թութունից, բայցևայնպես հեռանում էր՝ ետ չնայելով ու չարձագանքելով Բագրատի կանչին:

Բագրատը հասավ դռնակին, բայց դուրս չեկավ, կանգնեց՝ հենվելով վերադրակին: Ուամախի հայհոյանքն այստեղից նա չէր հասկանում, բայց որ այն իրեն է ուղղված, պարզից էլ պարզ էր:

Ուամախը գնում էր առանց քայլերը դանդաղեցնելու, թեև ոտքերը շաղվում էին:

Նա հայհոյում էր, թափահարում ձեռքերը, երբեմն կանգ էր առնում, շրջահայում, ոնց որ մեկին փնտրելիս լիներ։ Հետո բարձրացնում էր գլուխն ու հայացքը հառում երկնքին, ասես ուզում էր որոշել, թե ինչ եղանակ է լինելու:

Բայց ոչ մի անգամ նա ետ չնայեց:

Ինչպե՞ս նա ասաց. «Դու քո զավակի իսկական հայրն ես…»։

– Ո՞ւր ես գնում, ա՛յ հիմար, չէ՞ որ վաղը նորից մոտս ես վազելու: Ե՛վ թութուն կուզես, և՛ գինի,– ցածրաձայն ասաց Բագրատը, հասկանալով, որ Ուամախը ետ չի նայի, առավել ևս չի վերադառնա: Հետո ավելացրեց համարյա շշուկով,– խմի՜ր, խմի՜ր՝ ինչքան ուզում ես, ծխի՜ր՝ ինչքան հոգիդ կամենա – ես ոչինչ չեմ ափսոսա, հարազատս, ես քեզ համար երբեք ոչինչ չեմ ափսոսա…

Այդպես էլ կանգնած էր նա՝ հենված դռնակին, նայում էր իրիկնամութի մեջ հետզհետե լուծվող Ուամախին և այտերն ի վար տաք ու կենդանի արտասուք էր հոսում:

____________________

*Ամածուրթա – առանձին խոհանոցային տնակ։

Թարգմանությունը՝ Արտավազդ Սարեցյանի

Թողնել պատասխան

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով